Op de Rails: het januarinummer

Dagboek van een locomotief

door Sjors van Dongen

Een knuffelpinguïn, een kinderboek en een badkuip zijn nu niet bepaald zaken waarvan men zou denken dat ze bijdragen aan het verschijnen van een nieuw locomotiefdesign op het Nederlandse spoor. Toch was dat voor de op 3 januari gepresenteerde RFO-/NVBS-locomotief 1931 wél het geval. Een uitleg over hoe dat zit en hoe de jubileumlocomotief van de NVBS tot stand kwam.

Op 12 december wordt bij de Stoomstichting Nederland in Rotterdam locomotief 1831 van Rail Force One gepresenteerd in haar nieuwe livrei van de in 2026 95 jaar wordende NVBS. Voor deze gelegenheid is de loc omgenummerd in 1931. Links Rail Force One 1744 die in de laatste maanden van 2025 ook in een nieuwe outfit is gestoken.

Foto: Frans Blanker-Halstein

Locomotiefdepot Maarn

door Paul Henken

De plaatsnaam Maarn wordt op spoorweggebied meestal direct eassocieerd met de zanderij die hier lange tijd in gebruik was (OdR 2025-9). Toch was er ooit een – klein – locomotiefdepot, met alle daarbij behorende voorzieningen.

Locomotief 3802 (met blazende veiligheid) staat met een goederentrein naar Utrecht gereed in Maarn. | Ongeveer 1930

Foto: Collectie SNR

Honderd jaar Baureihe 01

door Wim Roozen, Harry Stoop en Frans van Sabben

Van 1 tot en met 6 oktober 2025 vierde IGE1 Eisenbahn-Romantik Reisen zijn dertigjarig jubileum. Tegelijk werd aandacht besteed aan het honderdjarige bestaan van de sneltreinlocomotieven Baureihe 01. Dit gebeurde met een zesdaagse rit door Zuid-Duitsland met vier verschillende stoomlocomotieven van de Baureihe 01, waaronder de 01 1075 van de Stoom Stichting Nederland (SSN) uit Rotterdam.

De 01 1075 rijdt de tunnel bij Wertheim am Main uit. | 02-10-2025

Foto: Wim Roozen

Roslagsbanan: trein of metro?

door Gerrit Nieuwenhuis

De Zweedse hoofdstad Stockholm kent verschillende vormen van railvervoer: trein, metro en tram. Eén van de railnetwerken is de smalsporige Roslagsbanan. Dit net heeft het karakter van wat we tegenwoordig lightrail zouden noemen. Het heeft een lengte van 65 kilometer en is geëlektrificeerd met 1500 volt gelijkspanning. De spoorwijdte is 891 millimeter (drie Zweedse voet).

Een van de nieuwe Stadler-treinstellen onderweg op het gemeenschappelijke traject van de drie lijnen bij Stocksund. | 28-04-2025

Foto: Maurits van den Toorn

Morrelen aan de metro

door Tim Boric

De Vervoerregio Amsterdam heeft besloten tot gedeeltelijke ontvlechting van het metronet, eind 2027. Daarmee is een knoop doorgehakt in een omstreden kwestie met een lange voorgeschiedenis.

De splitsing bij de Van der Madeweg met drie gekoppelde driewagenstellen M7: tweemaal lijn 50 op de fly-overs van en naar de Zuidtak en lijn 53 ertussenin. De inzet van lange treinen op de minder drukke lijn 53 is een gevolg van de exploitatieve koppeling aan lijn 54 bij CS. | 15-12-2025

Foto: Tim Boric

De mensentram

door Marco Moerland

Naast bekende tractievormen voor trams is er in de beginjaren van het openbaar railvoer naar hartenlust geëxperimenteerd met alternatieve aandrijftechnieken. Een vorm die voor openbare tramdiensten in Nederland onbekend is gebleven, is de inzet van mensen als trek- of duwkracht.

Het verschil in maatschappelijke positie tussen duwer en passagiers is op deze prentbriefkaart uit Ambohimanga in het noorden van het eiland Madagaskar zichtbaar.

Foto: collectie Marco Moerland (prentbriefkaart)