Theodor Sanders, de vergeten compagnon van Berlage

Een presentatie door Arjan den Boer

Architect, ingenieur en ondernemer Theodor Sanders (1847-1904) zette zich onvermoeibaar in voor vooruitgang op technisch, economisch en maatschappelijk gebied. Hij droeg in belangrijke mate bij aan de opbloei die Amsterdam aan het einde van de negentiende eeuw doormaakte, en vormde in die jaren een leerrijke omgeving voor zijn jongere compagnon Berlage. Ondanks zijn veelzijdigheid en betekenis raakte Sanders na zijn dood snel vergeten, terwijl Berlage uitgroeide tot een van de meest gevierde architecten van Nederland.

Arjan den Boer dook diep in het leven en werk van Theodor Sanders en schreef er een dik boek over. In zijn lezing belicht hij vooral de spoorwegondernemingen waarbij Sanders betrokken was, waaronder de Noord-Hollandsche Tramweg-Maatschappij en de Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij, beter bekend als de Haarlemmermeerspoorlijnen. Verrassend genoeg reikte Sanders’ blik ook ver buiten de landsgrenzen: hij speelde een rol bij de aanleg van de Ferrovia Circumetnea, de smalspoorlijn die nog altijd rond de Etna op Sicilië rijdt.

Daarnaast komt zijn grootse tramplan voor Amsterdam aan bod, dat weliswaar nooit volledig werd uitgevoerd, maar waarvan de Gemeentetram later delen overnam. Een portret van een man die zijn tijd ver vooruit was, maar wiens naam ten onrechte in de vergetelheid raakte.