Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen

Boedapest

Login

Lidnummer:
Wachtwoord:

Wachtwoord vergeten of eerste login? haal uw wachtwoord op.
Geen lid? Word lid.
Vragen? Mail de helpdesk.

Links

Documentatie

Over wisselexposities

Hiernaast ziet u een wisselexpositie. Als u op een van de foto′s klikt, krijgt u een vergrote versie ervan te zien.
In de rechter kolom staat een overzicht van alle beschikbare wisselexposities.
Het doel van de wisselexpositie is NVBS-leden (en ook niet-leden) de mogelijkheid te bieden om een kort fotografisch beeld te schetsen van een interessant spoorthema. De redactie van deze pagina nodigt u daartoe van harte uit. U kunt denken aan thema′s als: materieel, infrastructuur, binnen- en buitenland, tram, trein, metro, gebouwen, geschiedenis, vervoersbedrijven, verzamelingen etc. Ongeveer eenmaal per maand verschijnt er een nieuwe wisselexpositie.
Als u op- of aanmerkingen hebt over de wissel­tentoon­stellingen of als u zelf een tentoon­stelling wilt indienen, kunt u contact opnemen met de redactie .

Copyright

Indien u materiaal uit deze website wilt kopiëren voor publicatie op internet of anderszins, dient u hiervoor toestemming te vragen aan de auteursrechthebbende; u kunt hiervoor een e-mail bericht sturen aan de redactie, adres: wisselexpo@nvbs.com.

Inleiding

Boedapest is voor railliefhebbers interessant omdat het een ongewoon grote verscheidenheid aan vormen van railvervoer kent. Er is een uitgebreid tramnet, weliswaar kleiner dan vroeger, maar nog steeds van aanzienlijke omvang. Daarnaast zijn er 4 metro-lijnen, een tandrad-spoor, een kabelspoor en enkele voorstadslijnen. Deze behoren alle bij het openbaar-vervoer-bedrijf van Boedapest. De stad is het centrum van het Hongaarse spoorwegnet; het telt drie grote kopstations.
Boedapest wordt doorsneden door de rivier de Donau. Aan de rechter oever ligt het heuvelachtige stadsdeel Buda, op de linkeroever het vlakkere Pest, dat ook het grootste deel van de bevolking herbergt. Op één van de heuvels van Buda ligt de burchtheuvel met regeringsgebouwen en een voormalig koninklijk paleis.
Boedapest was de tweede stad van de dubbel-monarchie Oostenrijk-Hongarije die aan het eind van de Eerste Wereldoorlog uiteenviel vooral door star en kortzichtig beleid van de Oostenrijkse heersers. Overal in de stad stuit men op statige gebouwen uit de tijd van de dubbel-monarchie, die een fraaie achtergrond opleveren als men trams fotografeert.
Tussen de beide wereldoorlogen was het land onafhankelijk, maar weinig democratisch. Na de Tweede Wereldoorlog maakte het deel uit van het Sovjet-imperium, hetgeen aan grote flats in de buitenwijken te zien is.
De foto′s zijn door Nico Booij gemaakt in 2013, 2014 en 2016.

Expositie

Boedapest is trots dat het de eerste stad op het Europese continent was waar men een metro heeft aangelegd. Het profiel is erg klein, zodanig dat het eerder lijkt op tramlijn die men onder de grond gestopt heeft. In feite is dat ook precies wat er gebeurd is; de rijke bewoners van de brede laan Andrassy Ut wilden geen tram voor de deur, en toen hebben de autoriteiten hem maar onder de grond aangelegd. De lijn ligt vlak onder het straatniveau, en van de ene kant van de straat is er een trap naar het ene perron, en aan de andere kant een trap naar het andere.
De stations zijn bekleed met witte en bruine tegeltjes, zoals ook op de foto van de trap te zien is.

Op metro-lijn 3 rijdt oud materieel uit de Sovjet-tijd; het model lijkt erg op metro-materieel uit dezelfde tijd in andere Oosteuropese steden. Wel hebben de stations veel ruimte om grote stromen passagiers te kunnen verwerken. Zij zijn bijvoorbeeld veel royaler dan de eerste generatie stations in Rotterdam. We zien hier het station bij de Lehel-markt.

Moderner materieel rijdt op de lijnen 2 en 4. Hier zien we de metro op een bovengronds gedeelte van lijn 2 op weg naar het eindpunt Örs Vezer Tere.
Dit eindpunt is een echt OV-knooppunt waar diverse tramslijnen langskomen, en waar bus- en trolleybuslijnen beginnen.

Op Örs Vezer Tere begint ook de voorstadslijn naar Gödöllö. Boedapest heeft 6 van deze HEV-lijnen, waarvan die naar Gödöllö de langste is. We zien hier het treintje in de buitenwijken vna de stad; verderop wordt de lijn landschappelijk veel aantrekkelijker. In Gödöllö staat een paleis uit de tijd van de dubbelmonarchie, dat vooral bij keizerin Elisabeth (ook bekend als Sissi) geliefd was.

Vanwege het paleis heeft Gödöllö ook een klein, maar fraai spoorstation met koninklijke/keizerlijke wachtkamer. Dit gebouw is niet meer als station in gebruik; op 50 m afstand staat een afgetrapt gebouw uit de Sovjet-tijd dat nu als station in gebruik is. De HEV-lijn eindigt vlak naast het huidige spoorstation.

Paleizen staan er ook op de burchtheuvel. Een tram of metro komt daar niet, maar wel een funiculaire. Deze gaat van de oever van de Donau steil naar boven, en je hebt er dan ook een fraai uitzicht op de rivier. Onderaan ligt de oudste nog bestaande brug over de Donau; deze hangbrug is een ontwerp van de Schotse ingenieur Adam Clark. Ook zien we een tram rijden op een van de lijnen langs de Donau.

Langs beide oevers van de Donau lopen tramlijnen. Op de linkeroever is dit met name tramlijn 2, die we hier bij het parlementsgebouw zien. De lijn is populair bij toeristen vanwege het uitzicht op de burchtheuvel, die ′s avonds fraai verlicht is. De tram die we hier zien is uit de laatste serie die nog in de fabriek van Ganz in Boedapest zijn gebouwd; dit is dezelfde fabriek die rond 1930 een aantal trams voor de NZH (Noord-Zuid-Hollandse Tramweg-Maatschappij) heeft gebouwd; deze stonden dan ook bekend als "Boedapesters".

Over de meeste Donau-bruggen (alleen niet die van Adam Clark) rijden trams. Hier zien we een tram op de Margaretha-brug; hier rijden de lijnen 4 en 6, die beide hun eindpunten in Buda hebben maar het grootste deel van hun route in Pest afleggen. De trams op deze lijnen zijn de langste van Europa, en ze bieden op de halve ring door Pest een zeer frequente verbinding; in de drukke uren komt er elke 1 à 2 minuten zo′n lange tram langs.

De lijnen 4 en 6 passeren o.a. het station Nyugati Palyaudvar. Dit station is een ontwerp van ingenieur Gustave Eiffel (dezelfde van de Eiffel-toren). Er vertrekken vooral binnenlandse treindiensten. Dit voorbeeld en andere die we hiervòòr zagen, laten zien dat Hongarije voor de Sovjet-overheersing zeker niet geïsoleerd was van de rest van Europa.

Er rijden ook trams in stillere buitenwijken, zoals lijn 52 die vanaf het metro-station Hatar Ut een wijk in het zuiden van de stad bedient. De tram rijdt hier in een uitgesproken dorpse omgeving die doet denken aan de interlokale tramlijnen van vroeger.

Ook lijn 41 komt in rustige buitenwijken. Het laatste stukje voor het eindpunt Kamaraerdei Ifyusagi Park wordt over enkel spoor gereden. Op de voorlaatste halte overhandigt de bestuurder van de vertrekkende tram de staf aan de bestuurder van de aankomende tram. Alleen de bestuurder die de staf bij zich heeft mag het stuk tot het eindpunt berijden; één van de oudste beveiligingsmethoden is hier nog dagelijks in bedrijf.

Lijn 61 rijdt door het heuvelachtige gebied van Buda waar vanouds veel welgestelde inwoners van de stad leven. Het eindpunt Hüvösvölgy heeft een mooi station dat dankzij de armoede in de Sovjet-tijd niet is gemoderniseerd.

Op korte afstand van het eindpunt van lijn 61 kan men op de pionier-spoorlijn stappen. In veel Oosteuropese steden vindt men een dergelijke lijn die meestal dateert uit de Sovjet-tijd. Kinderen konden er spelenderwijs leren hoe een echt bedrijf werkt. De lijn loopt door heuvelachtig gebied en is landschappelijk fraai. Op mooie dagen kan het er dan ook heel druk zijn.

Halverwege de pionier-spoorlijn takt ook een tandrad-lijn aan. De lijn is vooral van belang voor de recreatie. Aan het boven-eindpunt liggen diverse restaurants. Het materieel doet erg Zwitsers aan.

Keleti Palyaudvar is het grootste van de drie kopstations. Hier vertrekken de meeste treinen naar andere grote steden in Europa. Wij nemen hier de trein naar Wenen die aansluiting geeft op de trein terug naar Nederland.

Andere exposities

Hieronder vindt u een lijst van alle wisselexposities op volgorde van publicatie­datum
60 Haagsche Tramweg Maatschappij
59 Boedapest
58 Westervoort
57 Lissabon en de tram
56 voormalige spoorwegstations in Nederland
55 De tram naar Oostvoorne
54 Metro Rotterdam 50 jaar
53 Zout-treintjes op Sicilië
52 Walcheren
51 Trams in Groningen
50 Motortrams in Nederland
49 20 jaar NVBS-Excursies onder SNE-regie
48 HET TEAM DIGITAAL PRESENTEERT: DELFT
47 Met een andere blik
46 Fabrieksspoor
45 Spoorzoeken met Google Earth
44 Spoorzoeken met Railtrash
43 De Oude Lijn
42 Treinen in de Bollenstreek
41 Deventer Industriespoor
40 De laatste afvaltrein
39 Jubileum-feest
38 Drie en meer
37 Zutphen - Hengelo 150 jaar
36 175 jaar spoor (deel 3)
35 175 jaar spoor (deel 2)
34 175 jaar spoor (deel 1)
33 postvervoer
32 de tram in Adelaide
31 Nikrasa
30 Museum in een museum
29 Afscheidsalbum van de chef van de werkplaats
28 De Bevrijding!
27 Pekeltrams
26 De eerste metro
25 Cachoeira, Brazilië
24 In en om de werkplaatsen NS
23 Smalspoormuseum: een tweeluik
22 Van tram naar station
21 Tramrit in Istanbul
20 Noord-Friese lokaalspoorwegen in de jaren zestig en zeventig
19 Modelbouw en tuinspoor
18 Amersfoort 80 jaar geleden
17 Een rondrit per Kameel
16 De tram in Noord-Friesland (1880-1967)
15 HTM lijnborden
14 Smalspoor rond Dresden
13 Omleidingen in Rotterdam
12 Wales 2013
11 Railvervoer in Tokio
10 Spoorwegbeveiliging
9 Maas-Buurtspoorweg
8 station Rotterdam CS
7 cablecar San Francisco
6 Railbevestigingen
5 Jos Jekel en de Fotocollectie tramwegen Nederland
4 Een echte buitenlijn
3 Kruispunt Beugen
2 Onderhoud spoorbrug bij Buggenum
1 Treinrondreis Scandinavië 2010